IN DE HOOFDROL

Als de bij uitsterft, hebben we een groot probleem

Op 27 april 2018 zijn EU-lidstaten het eens geworden: er komt een verbod op drie soorten insecticiden. Deze bestrijdingsmiddelen moeten gewassen in de landbouw beschermen, maar vormen helaas een gevaar voor bestuivers, waaronder bijen. Waarom is dit gifverbod nodig? En waarom zijn bijen zo belangrijk?

Eind dit jaar gaat in de Europese Unie het verbod op imidacloprid, clothianidine en thiamethoxam in: de drie meest gebruikte bestrijdingsmiddelen in de land- en tuinbouw. Het gaat hierbij om een verbod in de buitenlucht en geldt dus niet voor de gewassen die in kassen groeien. De chemische insecticiden worden gebruikt om insecten te doden die de oogsten kunnen beschadigen. Maar de bestrijdingsmiddelen doden ook nuttige insecten als de wilde bij, honingbij en hommel.

Wat is het effect van bestrijdingsmiddelen op de bijenpopulatie?

Onderzoek toont aan dat door het gif thiamethoxam de kans dat hommelkoninginnen eitjes leggen met 26% afneemt. Dit maakt de kans dat wilde hommelvolken uitsterven aanzienlijk groter. Hommels behoren tot de bijenfamilie en zijn net als bijen onmisbaar bij de bestuiving van gewassen.

De afgelopen jaren is er sprake van een enorme daling van bijenpopulaties: volgens een Duits onderzoek in 2017 zijn deze in de periode 1989-2014 met 80% afgenomen. Dit komt door een combinatie van oorzaken: minder bloeiende planten, gebruik van insecticiden, meer landbouw en de komst van de varraomijt. Deze parasiet zuigt de lichaamsvloeistof van bijen op en verzwakt zo het hele bijenvolk.

Omdat het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen een belangrijke oorzaak is van bijensterfte, verbood de EU al in 2013 het gebruik van bestrijdingsmiddelen op akkerbouwgewassen die bijen aantrekken, zoals koolzaad. Greenpeace riep EU-lidstaten op zich uit te spreken voor een uitgebreid verbod op de bestrijdingsmiddelen. Volgens een wetenschappelijk rapport van de milieuorganisatie zijn deze namelijk niet alleen gevaarlijk voor honingbijen, hommels, vlinders en waterinsecten, maar hebben ze ook schadelijke gevolgen voor de natuurlijke voedselketens.

Hoe komen de giftige stoffen in de natuur terecht?

Het rapport van Greenpeace liet zien hoe de bestrijdingsmiddelen in ons milieu terechtkomen: de gifstoffen spoelen weg via akkers, verwaaien tijdens het zaaien en spuiten en worden met het afvalwater uit de kassen in het oppervlaktewater geloosd. Daarbij nemen wilde bloemen die langs de akkers groeien de insecticiden op, waardoor het gif zich via de nectar en het stuifmeel verder verspreidt.

Dit rapport kreeg in februari van dit jaar bijval van een onderzoek van de European Food Safety Authority (EFSA): de voedselveiligheidsorganisatie stelt dat het buitengebruik van chemische bestrijdingsmiddelen schadelijk is voor o.a. bijen en hommels, en dat zowel de grond als het water worden verontreinigd. Op deze manier komen de giftige stoffen ook in ons voedsel terecht. Tijdens een onderzoek in 2017 werden wereldwijd monsters van honing genomen: 75% bleek bestrijdingsmiddelen te bevatten.

Hoe belangrijk is de bij voor de biodiversiteit en voedselketen?

Enorm: wereldwijd is 76% van de soorten voedselgewassen afhankelijk van dierlijke bestuiving, voor het overgrote deel door insecten. Dit geldt voor bloemen, groenten, bomen, fruit, etc. Broccoli, pompoen, appels en amandelen worden bijvoorbeeld allemaal bestoven door honingbijen. Bestuivers zijn verantwoordelijk voor 18 tot 68% van de opbrengst van appels, peren, aardbeien en blauwe bessen. Dit geldt ook voor de gewassen waar we vee mee voeren en waar wilde dieren van leven. Daarnaast zorgt kruisbestuiving door bijen voor meer diversiteit onder planten en een betere kwaliteit van voedselproducten. Door de bijensterfte komt deze biodiversiteit in gevaar.

Wat gaat er naast het verbod nog meer gebeuren?

De Rijksoverheid wil de afname van bijen en andere bestuivers tegengaan. Samen met o.a. natuurbeschermingsorganisaties, het bedrijfsleven en onderzoeksinstituten is er een Nationale Bijenstrategie opgesteld. Doel is dat het aantal bijensoorten tot 2030 is gestegen. Hierbij worden de volgende maatregelen genomen:

  • het aanbieden van een geschikte leefomgeving, voldoende voedsel en nestgelegenheid voor bijen en andere bestuivers;
  • meer goed opgeleide imkers;
  • duurzame gewasbescherming, zonder gebruik van schadelijke bestrijdingsmiddelen.

Wat kan ik doen?

Je kunt de bij een handje helpen door te kiezen voor bepaalde planten op je balkon of in de tuin die aantrekkelijk zijn voor bijen. Daarnaast kun je een bijenhotel maken waar een nest zich in kan vestigen. En heel belangrijk: gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen. Dit in combinatie met het verbod op de drie meest gebruikte insecticiden vergroot de kans dat het aantal bijenpopulaties zal toenemen, zodat de diversiteit van de natuur en de kwaliteit van ons voedsel blijft behouden.

 

Lees alle Lush nieuwtjes in onze nieuwsbrief! Geef je nu op en mis niets!

Lees meer:

Foto: Can Stock Photo

Opmerkingen (0)
0 opmerkingen