Hou jezelf en je producten koel | Lees meer

IN DE HOOFDROL

De sleepwet: wat is het precies?

Op 21 maart vond het referendum over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) plaats, een wet waarbij onze persoonlijke gegevens kunnen worden verzameld en opgeslagen. De bedoeling is dat de wet op 1 mei 2018 in gaat. Maar het aantal tegenstanders tegen deze zogenoemde “sleepwet” was groot. We vertellen je wat de nieuwe wet inhoudt.

Referendum op 21 maart

In 2017 startten vijf Nederlandse studenten een handtekeningenactie voor een raadgevend referendum over de Wiv. De teller bleef op 120.000 handtekeningen staan, maar na een uitzending van Zondag met Lubach schoot het aantal omhoog: het benodigde aantal van 300.000 handtekeningen voor de aanvraag van een referendum werd behaald.

Wat is de Wiv?

De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) werd in 2002 ingevoerd en ging vooral over het verzamelen van data via draadloze communicatie, bijvoorbeeld via satelliet. Er is qua technologie veel veranderd; tegenwoordig verloopt veel communicatie via kabels. Een aanpassing van de wet moet de bevoegdheden van o.a. de AIVD en de militaire MIVD uitbreiden. Zij vinden dat de aangepaste Wiv nodig is om Nederland beter te kunnen beschermen.

Waarom wordt de wet aangepast?

Volgens de AIVD wordt de meeste informatie over terroristische plannen via de kabel gedeeld. De inlichtingendienst wil de huidige, beperkte toegang hiertoe uitbreiden om in grotere gebieden te kunnen meekijken en omdat afluisteren via telefoongesprekken e.d. niet meer afdoende is. Het is logisch dat de meeste informatie wordt verkregen via de wegen die terroristen gebruiken. Maar veel mensen stellen grote vraagtekens bij het delen van persoonlijke informatie, de bevoegdheden die inlichtingendiensten en overheden hebben en de controle op de uitvoering van de wet. Alles met het oog op onze privacy.

Tegenstanders noemen de Wiv de sleepwet. Volgens de wet mogen zowel AIVD als MIVD straks via de kabel namelijk grote hoeveelheden data van het internet aftappen. In plaats van bij een verdenking de gegevens van één verdachte te bekijken, kunnen de persoonlijke data en communicatie van een heel gebied (bijvoorbeeld een wijk) worden afgetapt. Een soort sleepnet dus.

Deze informatie wordt drie jaar lang bewaard en mag worden gedeeld met andere landen (waaronder landen die het niet zo nauw nemen met onze vrijheden en privacy). Je kunt je ook afvragen of onze gegevens wel goed en veilig worden opgeslagen. Het risico op hacks zal groeien, waardoor gevoelige gegevens op straat terecht kunnen komen.

Welke gevolgen heeft de sleepwet voor onze privacy?

Vanwege het verzamelen en opslaan van al deze data komt onze privacy in het geding. Zeker omdat echt alle data kan worden gedeeld. Amnesty International wijst erop dat de nieuwe wet geen uitsluitsel geeft over het mogelijk delen van data met onderdrukkende regimes. Deze zorgwekkende samenwerkingen kunnen jouw mensenrechten schenden. En denk eens aan oppositieleden, journalisten en activisten. Doordat onze inlichtingendiensten data verzamelen kunnen zij hun werk niet (goed) doen, omdat duidelijk is wie ze zijn, waar ze zijn en wat ze precies doen.

Mensenrechtenactivisten, onderzoeksjournalisten, maar ook advocaten communiceren met mensen die anoniem willen (of moeten) blijven, omdat hun vrijheid of leven anders in gevaar is. Die anonimiteit wordt bedreigd als de communicatie tussen een cliënt en advocaat wordt verzameld. Wanneer deze data met andere landen worden gedeeld, kan niet alleen het leven van de cliënt in gevaar komen, maar ook die van de advocaat. In het geval van journalisten kan het ook zo zijn dat klokkenluiders zich niet eens meer durven te melden.

Zoeken naar een speld in hooiberg

Voor een bepaalde doelgerichte actie moeten de inlichtingendiensten aan de verantwoordelijke minister toestemming vragen. De Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) kijkt vervolgens of de minister zich aan de wet houdt. Het kabinet heeft Ronald Prins voorgesteld als inhoudelijk expert in deze commissie. Hij werkte zelf bij de AIVD en was directeur van een eigen cybersecurity bedrijf. Hij heeft de nieuwe wet meerdere malen actief gesteund. Hoe onafhankelijk zal hij zijn?

Het streven is dat alle onderschepte data “zo snel mogelijk gefilterd” moet worden. Het hoe en waarom bevinden zich in een grijs gebied. Daarnaast lijkt de speurtocht naar specifieke informatie in al die data op zoeken naar een speld in een hooiberg. Waarin jouw gegevens en communicatie zich ook bevinden.

Daarbij komt dat daders vaak al bij inlichtingendiensten bekend zijn. Meer data betekent niet automatisch meer veiligheid.

Referendum

Bij het referendum op 21 maart behaalden tegenstanders van de Wiv een krappe meerderheid. Het gaat weliswaar om een raadgevend referendum, dat inhoudt dat de regering ervoor kan kiezen opnieuw naar de wet te kijken.

 

Lees alle Lush nieuwtjes in onze nieuwsbrief! Geef je nu op en mis niets!

Lees meer:

Opmerkingen (0)
0 opmerkingen