Gratis verzending binnen Nederland bij bestellingen boven €55

IN DE HOOFDROL

De waarheid over pesticiden

Het gebruik van pesticiden in de landbouw is niet alleen schadelijk voor insecten: een onderzoek toont aan dat vergiftiging door deze bestrijdingsmiddelen elk jaar meer dan 300.000 acute sterfgevallen veroorzaakt. Directeur Keith Tyrell van het Pesticide Action Network vergelijkt het met een “wereldwijde noodtoestand”.

Pesticiden zijn levensgevaarlijk

Het Pesticide Action Network (PAN) roept de EU op tot meer actie: volgens een onderzoek lopen boeren in de landbouw gevaar door het gebruik van pesticiden. Keith Tyrell van PAN UK: “1% tot 3% van de landbouwboeren raakt door pesticiden vergiftigd. Eén miljoen van hen belandt in het ziekenhuis: een enorm aantal voor ontwikkelingslanden waar niet veel ziekenhuizen zijn. Daarbovenop vinden elk jaar 300.000 acute sterfgevallen plaats, waarbij je wordt vergiftigd en meteen overlijdt.”

“Elk jaar gaan ongeveer 600.000 mensen dood aan malaria. Die ziekte is altijd in het nieuws,” zegt Keith. “Over pesticidevergiftiging horen we veel minder. We hebben het hier over de helft van het aantal mensen dat aan malaria sterft en dan noem ik alleen maar de acute sterfgevallen. Elk jaar overlijden nog eens 250.000 mensen aan chronische vergiftiging. Daarom vinden wij dat hier ook sprake is van een wereldwijde noodsituatie.”

In de katoenindustrie worden enorm veel pesticiden gebruikt

De katoenindustrie loopt aan kop als het gaat om het gebruik van pesticiden. Deze industrie produceert elk jaar 18 miljoen ton katoen. Terwijl de productie sinds de jaren ’30 is verdrievoudigd, zijn de plantages zelf nauwelijks gegroeid. De grote vraag naar katoen heeft gezorgd voor een intensieve, chemische manier van produceren door kleine boeren in o.a. India, Pakistan en West-Afrika. Voor velen van hen is katoen een continue bron van inkomsten, maar mislukte oogsten liggen altijd op de loer.

Niet gek dat bij het verbouwen van katoen veel pesticiden worden gebruikt: bijvoorbeeld om onkruid en insecten te bestrijden en te zorgen dat katoen tijdens de opslag niet gaat schimmelen. Volgens het Wereldnatuur Fonds is de katoenindustrie goed voor het gebruik van 24% van de insecticiden en 11% van de pesticiden. Dat zijn flinke aantallen voor een gewas dat slechts 2,4% van alle akkerbouw ter wereld beslaat. Bij bijna driekwart van al het katoen wordt gebruik gemaakt van nabijgelegen waterbronnen: pesticiden kunnen zo eenvoudig in het water terechtkomen.

Zelfs meeuwen en vissen sterven door pesticiden

Eerdere onderzoeken trokken al verontrustende conclusies over pesticiden en hun effect op de natuur. Een onderzoek uit 1983 liet zien hoe een kolonie meeuwen in de buurt van Corpus Christi in Texas werd geraakt: de meeuwen aten insecten die waren vergiftigd met een insecticide dat op een katoenveld vijf kilometer verderop werd gebruikt. 200 volwassen meeuwen en 25% van de kuikens overleden als gevolg van vergiftiging.

Onderzoekers zagen in 1996 hoe het gebruik van het pesticide Endosulfan op landbouwvelden resulteerde in de dood van meer dan 240.000 vissen. Het ging om een 25 kilometer lang stuk rivier in Alabama. Via de waterafvoer kwam het gif in de rivier terecht.

Twintig jaar later concludeerden de grote pesticidenfabrikanten Bayer en Syngenta in een niet-openbare publicatie dat hun bestrijdingsmiddelen zeer schadelijk zijn voor de bijenpopulatie, een bevestiging dat het gebruik van pesticiden zeer ernstige gevolgen kent.

Alternatieve bestrijdingsmiddelen: ze zijn er

Onderzoek van PAN toont aan dat er alternatieve manieren zijn om katoen te verbouwen: goedkoper, veiliger, milieuvriendelijker en vrij van pesticiden.

Vier jaar lang verzamelde PAN informatie over het gebruik van pesticiden in zeven Afrikaanse landen. Keith: “Overheden stellen verschillende criteria aan het gebruik van pesticiden: niet spuiten in de buurt van water, bij harde wind of op momenten wanneer bijen actief zijn. Die regels worden natuurlijk allemaal genegeerd en er zijn geen controles.”

“We zagen dat 71% van de boeren pesticiden in huis bewaart, naast hun pannen en potten. 38% spuit tegen de wind in, bijna iedereen draagt geen beschermende kleding en 6 tot 7% heeft geen training gehad. Dat betekent dat boeren niet weten hoe gevaarlijk pesticiden zijn, ook voor henzelf. Ze weten niet wanneer ze geen pesticiden mogen spuiten of hoe ze het milieu kunnen beschermen. Zelfs over het gebruik ervan ontbreekt elke kennis: dit houdt in dat wanneer boeren pesticiden gebruiken, deze niet eens werken.”

Hierop ontwikkelde PAN samen met het Australian Cotton Research Institute een spray zonder pesticiden. Hierin zat gist, suiker, maïs en voedselafval. Kleine boeren in Afrika mochten de zogenaamde voedselspray testen en waren enthousiast.

“Zulke sprays zijn niet nieuw, maar omdat ze werden gemaakt door gespecialiseerde biobedrijven waren de sprays veel te duur,” vertelt Keith. “Boeren hebben het recept van het Australian Cotton Research Institute gekregen en maken onze voedselspray dus zelf.”

De resultaten waren opvallend: biologisch katoen waarbij voedselspray werd gebruikt, bracht minder productie op dan katoen dat was behandeld met pesticiden. Maar de kosten die boeren hadden lagen stukken lager: zo maakten ze eigenlijk veel meer winst op het katoen.

Keith: “Bij het verbouwen van katoen is er sprake van astronomisch hoge kosten. In sommige delen van Afrika gaat zelfs 60% van het inkomen van katoenboeren naar pesticiden. Maar je ziet dat biologisch katoen waarbij voedselspray is gebruikt voor een kleine boer veel winstgevender is.”

In Ethiopië verbouwen 2000 boeren gewassen waarbij ze de voedselspray gebruiken. In Benin zijn dat er ongeveer 3000. Door middel van opensource stelt PAN het recept beschikbaar voor katoenboeren overal ter wereld. Het wordt tevens gedeeld met het Better Cotton Initiative, dat elk jaar trainingen geeft aan ongeveer twee miljoen boeren. Keith hoopt dat zo het gebruik van pesticiden afneemt.

Hij is ervan overtuigd dat voedselsprays zorgen voor meer inkomsten, minder schade aan het milieu en een betere gezondheid van de boeren. “Met zo’n agro-ecologische methode kunnen kleine boeren hun productie binnen tien jaar verdubbelen. Deze methode doet het in arme gebieden zelfs beter dan gewone landbouw.” Een recent onderzoek van de Universiteit van Essex bij landbouwprojecten in 57 landen laat inderdaad positieve resultaten zien: per hectare levert agro-ecologie gemiddeld 79% meer oogst op en in Afrikaanse landen die ten zuiden van de Sahara liggen zelfs 117%.

Een toekomst zonder pesticiden?

Het succes van zulke voedselsprays en het gevaar van pesticiden roept de vraag op: waarom grijpt men niet in?

Lobbyisten uit de pesticidenindustrie houden beleidsmakers in de greep: de industrie geeft elk jaar miljoenen uit om te vertellen dat herbiciden en insecticiden in supermarkten niet alleen veilig zijn, maar ook van groot belang voor het voeden van de groeiende bevolking. Vertegenwoordigers van de industrie streden jarenlang tegen pogingen van EU-lidstaten om het gebruik van pesticiden in te perken.

Nick Mole van PAN UK vertelt: “Deze lobbyisten geven zogenaamd wetenschappelijke informatie over de voordelen van pesticiden, terwijl ze heel goed weten dat deze slecht zijn. De bestrijdingsmiddelen blijven alleen maar op de markt omdat ze zorgen voor enorme winsten voor die bedrijven.”

Maar in de afgelopen jaren is de bewustwording over pesticiden sterk gegroeid bij zowel burgers als overheden. Op 27 april 2018 zijn EU-lidstaten het dan ook eindelijk eens geworden: er komt een verbod op de drie meest gebruikte insecticiden in de land- en tuinbouw. Eind dit jaar gaat in de Europese Unie het verbod op imidacloprid, clothianidine en thiamethoxam in. Daarbij wil de Nederlandse Rijksoverheid de afname van bijen en andere bestuivers tegengaan door middel van duurzame gewasbescherming, waarbij geen schadelijke bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Landen als Frankrijk willen in 2019 zelfs het privégebruik van pesticiden verbieden.

Natuurlijke, niet-schadelijke alternatieven voor pesticiden zijn er: het moet daarom mogelijk zijn om de chemische bestrijdingsmiddelen volledig uit te bannen. Welke ‘voordelen’ lobbyisten ook voorleggen.

 

Lees alle Lush nieuwtjes in onze nieuwsbrief! Geef je nu op en mis niets!

Lees meer:

Opmerkingen (0)
0 opmerkingen