Gratis verzending binnen Nederland bij bestellingen boven €55 | Langere levertijden - lees meer

IN DE HOOFDROL

Kunnen algoritmen onze gedachten lezen en beïnvloeden?

In de nieuwe documentaire Mind-Reading Algorithms are Stealing our Democracy! komt aan het daglicht hoe bedrijven misbruik maken van persoonlijke gegevens om mensen te manipuleren. Voorafgaand aan de première sprak schrijver Katie Dancey-Downs van Lush Times met de regisseur van de documentaire, Adem Ay.

Data-verzamelende computers zijn monsters

Mind-Reading Algorithms are Stealing our Democracy! (Algoritmen kunnen onze gedachten lezen en stelen onze democratie) - een gewaagd statement van Fat Rat Films, het productiebedrijf dat de korte documentaire gemaakt heeft. De film zelf is, net als de titel, nogal melodramatisch. Interviews met experts worden afgewisseld met horrorscènes in jaren 50-stijl waarin data-verzamelende computers als monsters worden neergezet.

De documentaire duurt slechts tien minuten, maar het verhaal erachter is gigantisch. Het recente schandaal rondom Cambridge Analytica en Facebook hebben het verspreiden en beschermen van data tot wereldnieuws gemaakt. Maar het is ook duidelijk geworden dat het om een zeer complexe kwestie gaat. Deze nieuwe documentaire splitst het onderwerp op in hapklare brokken en fungeert als springplank om mensen geïnteresseerd te krijgen in het hele verhaal.

De kwestie Cambridge Analytica en Facebook

Klokkenluiders lieten op een gegeven moment van zich horen, zij beweerden dat Cambridge Analytica persoonlijke gegevens gebruikte om gerichte Facebookadvertenties te maken. Deze advertenties werden vervolgens ingezet om mensen op een specifieke manier te laten stemmen. Hoewel dit nog niet bewezen is, zou het wel een enorm probleem zijn, en wordt er beweerd dat dit zowel de Amerikaanse verkiezingen als het Britse Brexit-referendum heeft beïnvloed. Het verhaal blijkt complex en na een jaar in onderzoek ondergedompeld te zijn, zegt regisseur Adem Ay dat het om een veel breder, maatschappelijk probleem gaat.

Zijn mijn gegevens gestolen?

“Onze film gaat over hoe politieke marketing slimmer is geworden, doordat mensen allerlei stukjes informatie op social media achterlaten en marketeers daar toegang tot hebben. Het gaat erom of je je hierover zorgen moet maken en of zaken zoals democratie en privacy nu onder vuur liggen,” legt hij uit.

De kwestie ‘persoonsgegevens’ is dagelijks in het nieuws en de hele wereld is gefocust op Cambridge Analytica en Facebook, maar het Fat Rat filmteam stuitte op ietwat andere bevindingen dan ze van tevoren hadden verwacht.

“Er is nog niets bewezen en veel onderzoeken lopen nog, maar het meeste was al lang en breed bekend,” zegt Adem. Hij verwijst hierbij naar de beschuldigingen tegen zowel Cambridge Analytica en Facebook.

De reden dat het nu zo groot nieuws is komt, volgens hem, doordat Facebook onder vuur ligt. Hierdoor voelen miljoenen mensen zich direct betrokken, en ze vragen zich massaal af: “zijn mijn gegevens gestolen?”

Gedachten-lezende technologie

Adem kwam oorspronkelijk op het idee voor deze documentaire toen hij een artikel las in Das Magazin.

“Dit artikel insinueerde dat alle vreemde dingen die in de wereldpolitiek gaande waren te wijten vielen aan bizarre, gedachten-lezende technologie,” herinnert Adem zich.

Hij legt uit dat die technologie gegevens van Facebook gebruikt om persoonlijkheidstrekjes te analyseren. Zodra er genoeg data is verzameld, worden er op statistisch niveau verbanden gelegd tussen wat mensen op Facebook hebben geliket (zoals pagina’s, bedrijven of producten) en privé details over hun persoonlijkheid, zoals politieke voorkeuren.

“Dankzij informatie die in eerste instantie heel onschuldig lijkt, kun je verbazingwekkende dingen ontdekken. En beheerders van zo’n social media-platform kunnen die informatie aan adverteerders verkopen,” voegt Adem toe. Hiermee kunnen zij vervolgens zorgvuldig opgestelde advertenties ontwikkelen - die mogelijk zelfs invloed hebben op wat je gaat stemmen. Dat is precies wat de Cambridge Analytica-klokkenluiders nu ook beweren.

Een rampzalig toekomstbeeld

Adem vroeg zich in eerste instantie af waarom dit verhaal niet overal bekend is. En vervolgens zei hij, half voor de grap: “Komen we door deze technologie in een totalitaire, fascistische wereld terecht?”

Hij zegt nu dat dit wellicht wat overdreven was, maar hij is nog steeds bang voor de schade die data-misbruik kan veroorzaken. Hij schetst een toekomstbeeld: stel dat een totalitaire overheid gegevens gebruikt om bepaalde type mensen op te sporen, om ze daarna te vervolgen. Kunnen algoritmen worden gebruikt om specifieke mensen te vinden, ze zelfs te verzamelen? Bijvoorbeeld mensen met andere politieke opvattingen, bepaalde geloofsovertuigingen of seksuele voorkeuren?

“Je ziet nu hoe informatie kan worden gebruikt om mensen kapot te maken en hoe het hun leven echt kan beïnvloeden. Daarom zijn dit bijzonder enge zaken; handhavers moeten in toom worden gehouden en bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen voor de invloed die op dit moment hebben.”

Adem zegt dat iedereen die hij voor de documentaire interviewde wel iets zei wat hem verraste. Na bijna een jaar ondergedompeld te zijn in het onderwerp, weet hij dat algoritmen in verband staan met zowel verkiezingen als marketing en bedrijven, in de vorm van advertenties.

“Zolang bedrijven zich niet aanpassen en zolang mensen ermee geld kunnen blijven verdienen, verandert er weinig tot niets,” zegt hij.

Zover hij het kan bekijken, draait dit schandaal volledig om geld, corruptie en invloeden van buitenaf die zijn meegesleurd in het ingewikkelde systeem van algoritmen.

“Er is een gigantische verschuiving nodig om de zaken weer beter te maken,” zegt hij.

Verschillende opvattingen aan het woord

Deze film is niet bedoeld als een aanval op Cambridge Analytica. Adem heeft verschillende keren geprobeerd een vertegenwoordiger van het bedrijf aan het woord te laten, maar dat is niet gelukt. In plaats daarvan richtte hij zich op het vinden van mensen met verschillende opvattingen over het onderwerp, waardoor het gesprek meer de breedte in zou gaan.

Mind-Reading Algorithms are Stealing our Democracy! is een film die alarmbellen laat afgaan. Het is bedoeld om mensen te laten zien waar dingen misgaan en om hen te betrekken bij het onderwerp.

Adem zelf is altijd sceptisch geweest over social media en het gebruik van data. Hij heeft nooit een Facebookaccount gehad en hij gebruikt alleen Twitter om zijn films te promoten. Toch voelt hij zich hierdoor niet veiliger voor de gedachten-lezende computers die in zijn film als monsters worden neergezet.

Ontsnappen aan big data is onmogelijk

“Zelfs als je helemaal geen internet gebruikt kun je niet ontsnappen aan de zogenaamde ‘big data’. Big data fungeren als een soort bron die alle apparaten van brandstof voorziet - data die niet alleen via de standaard social media-sites wordt opgeslagen. Gegevens worden bijvoorbeeld ook verzameld als je televisie via de kabel kijkt of wanneer je een klantenkaart van een winkel gebruikt. Als in onze wereld iets gratis is, is het eigenlijk niet echt gratis,” legt hij uit.

Adems slotbetoog (dat uiteraard niet met behulp van algoritmen tot stand is gekomen, maar vanuit zijn passie voor en vertrouwen in het onderwerp) luidt als volgt: “Je moet deze film bekijken, want - of je het nu wilt of niet - het gaat om iets wat invloed op jou heeft en de wereld waarin je leeft.”

Hij heeft tenslotte nog een ander goed punt. Er is namelijk niets mis met de technologie zelf. De technologie is neutraal en kan ook voor allerlei andere zaken worden ingezet. Het gaat erom of mensen er gebruik of misbruik van maken.

Mind-Reading Algorithms are Stealing our Democracy! is gesteund door de Lush Film Fund, en is op 22 mei 2018 in Londen in première gegaan. Bekijk de documentaire hier op Lush Player.

 

Meer lezen

Op de hoogte blijven van al het Lush nieuws? Meld je hier aan voor onze nieuwsbrief en mis niets!

Opmerkingen (0)
0 opmerkingen
Vergelijkbare inhoud (2)

Vergelijkbare producten

2 producten
Bath Bomb
Slaap lekker kleine boef
€3,95
per stuk
A orange naked beard oil
Naked Beard Oil
Geen prikkelige kwestie
€7,50
per stuk