IN DE HOOFDROL

Meer dan duurzaam: zo komen we aan etherische oliën en kunststoffen

Ethisch verantwoord inkopen. Wat betekent het precies? Waar halen we etherische oliën en kunststoffen vandaan?

Gaat ethisch verantwoord inkopen om duurzaamheid of houdt het meer in? Wordt er in de 21ste eeuw meer van bedrijven verwacht, zoals het aanmoedigen van nieuwe ontwikkelingen, ondernemerschap en innovaties?

Ingrediënten winnen is ingewikkelder dan vroeger, en dat geldt al helemaal voor etherische oliën. De vraag naar producten met een geur is groter dan ooit: je vindt geurtjes in afwasmiddelen en eau de toilettes. Dit betekent dat de vraag vaak groter is dan het aanbod. Neem vanille: je vindt het in elke geur- en smaakfamilie. Als natuurlijk product is er maar een kleine hoeveelheid van. Helemaal als je zeker wilt zijn dat de vanille van een hoge kwaliteit is, eerlijk is verkregen en milieuvriendelijk is.

Veel bedrijven lopen hiertegen aan: er is een beperkt aantal oplossingen mogelijk. Bedrijven die recht willen doen aan het milieu, hun leveranciers en de consument hebben twee opties:

  • Tijd en geld besteden aan een juiste manier van inkopen, waarbij elke schakel in de keten transparant is en goed functioneert.
  • Wanneer het niet mogelijk is om een ingrediënt veilig en verantwoord te winnen, moet er in veilige, synthetische stoffen worden geïnvesteerd, of moet het product worden aangepast.

De volgende ingrediënten laten zien waar je bij de inkoop ervan tegenaan loopt en hoe lastig het winnen van deze ingrediënten kan zijn.

Damascusroos

Rosa Damascena

Rozenolie wordt in de parfumerie gebruikt om zijn verleidelijke geur en in de cosmetica vanwege de verzachtende en kalmerende eigenschappen. De Damascusroos komt oorspronkelijk uit Syrië, maar is nu vooral te vinden in de bergen van Zuid-Turkije. Deze regio heeft concurrentie van Bulgaarse producenten in de Rozenvallei bij Kazanlak.

In Turkije wordt het werk in de rozenindustrie vooral door migranten gedaan. Elk jaar komen Roma met de hand rozen plukken. De afgelopen jaren zijn hier gevluchte Syrische werkers bij gekomen. Ze komen o.a. uit Raqqa en Homs en bellen regelmatig naar familieleden voor het laatste nieuws en om te controleren of zij in veiligheid zijn. De Syrische vluchtelingen kamperen aan de randen van de velden. Elke dag staan ze vroeg op om de rozen te plukken.

Sandelhout

Santalum album & Santalum

Sandelhout staat het meest bekend om zijn zoete, rijke geur, maar het heeft een donkere kant…

Het hout wordt in Azië al duizenden jaren als wierook gebruikt bij rituelen en verwerkt in brouwsels. Je vindt het ook in gewone producten, zoals luchtjes, cosmetica en smaakstoffen.

De sandelhoutboom groeit alleen op de wortels van andere planten. Het duurt 25 jaar tot de kern met het bruikbare sandelhout volledig is ontwikkeld.

Er zijn twee soorten sandelhoutboom: de Australische en de Indiase. Helaas raakt de natuurlijke voorraad op en ligt corruptie in India op de loer. Omdat het zeldzaam is, wordt sandelhout gesmokkeld, illegaal verkocht en wordt ermee gesjoemeld. Het kost veel moeite om een betrouwbare, duurzame bron van sandelhout te vinden.

Oudh

Aquilaria Sinensis

De aquilaria sinensis-boom gaf Hong Kong zijn naam: het betekent ‘geurige haven’. Het bracht de stad veel welvaart, maar door de grote internationale vraag naar oudh staat de industrie erg onder druk.

Oudh komt uit krassen in de bast van de aquilaria sinensis (ook wel bekend als agar). Beren en tijgers scherpen hun klauwen aan de bomen. Mensen oogsten de kapotte, rottende bast en brandden het hout. Dit gaf een onweerstaanbare geur.

De gedestilleerde etherische olie van oudh is een van de duurste in de parfumerie. De mysterieuze houtgeur wordt in het Midden-Oosten al duizenden jaren gebruikt. Door de grote populariteit in het Westen dreigen de aquilaria sinensis-bomen uit te sterven. Plantages in Zuidoost-Azië proberen de grote vraag naar oudh bij te houden.

Olibanum

Boswellia Carterii

Een van de sterkste bomen ter wereld is de boswellia carterii: de boom groeit in moeilijke omstandigheden in Ethiopië, Somalië en Yemen. Hier vind je een van de oudste geuren in de geschiedenis: olibanum.

Dat de boom bijzonder is, blijkt ook uit de manier waarop de olibanum wordt verkregen: door een simpel krasje in de bast gaat de boom ‘huilen’. Er vormen zich druppeltjes hars die worden verzameld en verkocht. Men gebruikt de olibanum in wierook of destilleert de goudkleurige hars tot een etherische olie voor parfums. De enorme vraag naar deze druppels kan leiden tot een overspannen markt.

Tonka

Dipteryx odorata

De tonkaboon ruikt zoet en kruidig en wordt vaak met vanille gebruikt. Het resultaat is een toetjeszoete smaakcombinatie. Maar eet er niet te veel van! In de Verenigde Staten mag tonka maar beperkt worden gebruikt vanwege de hoge concentratie coumarine. Tonka kan de werking van bepaalde medicijnen beïnvloeden. Geen paniek: je moet minstens 30 tonkabonen eten voordat het gevaarlijk wordt.

Tonka groeit in het Braziliaanse Amazonegebied. De bonen worden verzameld door de Kayapo, een inheems volk dat leeft van de opbrengsten van de verkoop van tonka. Zij beschermen de bomen waar de tonkaboon aan groeit.

Geranium

Pelargonium graveolens

Sommigen mensen vinden dat etherische oliën een luxe-item zijn en dat land beter kan worden gebruikt om voedsel op te verbouwen. Dat lijkt een nobele gedachte. Maar als je beter kijkt, kom je gemeenschappen tegen waar het omgekeerde gebeurt. Nabij Mount Kenya verbouwen boeren groenten voor Europese supermarkten, maar worden vaak aan hun lot overgelaten.

Door loze beloften en een markt die snel verandert of zelfs instort, komt het regelmatig voor dat grote oogsten kool, wortelen en aardappelen verloren gaan. Maar de bladeren van geraniums bieden uitkomst: de bloemen groeien tussen de gewassen en werken als natuurlijk bestrijdingsmiddel. Ze hebben weinig water en aandacht nodig en bieden een financieel vangnet voor de kwetsbare boeren.

Vanille

Vanilla planifolia

Vanille is overal: je vindt het in ijs, parfums, autoverfrissers en kaarsen. De geur is zo gewoon geworden dat het soms saai en alledaags wordt gevonden. Het verhaal achter vanille is dit allerminst. De zoete boon laat boeren in Oeganda achter met een bittere nasmaak.

Fair Trade boeren die de kostbare vanillebonen verbouwen, hebben te maken met diefstal en geweld. Soms is er zelfs sprake van moord. Vanille is zo gewild dat de waarde van de boon omhoog schiet om verschillende redenen, waaronder het veranderende klimaat.

De vraag naar vanille is onverzadigbaar: het gaat om 3000 tonnen per jaar. Het verbouwen en verwerken van vanille is langdurig en zwaar werk, dat tot vijf jaar per oogst kan duren. Door de enorme vraag kiezen sommigen voor de korte weg, die tot grove misstanden kan leiden.

Rozenhout

Aniba Rosaeodora

Rozenhout is een tropisch hardhout dat wordt gebruikt bij het maken van o.a. meubels, violen en keukens. De internationale organisatie CITES, die bedreigde soorten beschermt, zegt dat er strenge regelgeving rond rozenhout nodig is, en in sommige gevallen zelfs een handelsverbod.

Dat houdt sommige producenten van etherische oliën niet tegen. In 2017 gaf multinational Young Living toe dat het bedrijf handelde in illegaal verkregen rozenhoutolie. Daarop kreeg het een boete.

Dit is geen oplossing voor het probleem. Maar rozenhout biedt mogelijkheden: afgehakte takken groeien gezond en wel terug. Moderne producenten kunnen olie destilleren uit de rozenhouttakken. Zo blijft er nu en in de toekomst genoeg olie over.

Ylang ylang

Canaga Odorata

Ylang ylang staat bekend om zijn bloemige geur die lang blijft hangen. Het is niet makkelijk om er olie van te maken. Er wordt beweerd dat er meerdere kwaliteitsniveaus van ylang ylang-olie zijn. Deze lopen uiteen van het hoogste niveau, ‘extra grade’, tot het laagste ‘grade III’. De waarheid is dat er maar weinig extra grade ylang ylang-olie op de markt te krijgen is. Waarschijnlijk wordt in de parfumerie van deze olie het meest misbruik gemaakt: bedrijven gebruiken ylang ylang van de laagste kwaliteit, goedkopere cananga-olie of volgens geruchten zelfs antivriesmiddel.

De canaga odorata-boom komt van oorsprong uit Indonesië. Hij groeit nu veel op Madagaskar en de Comoren in Afrika. Hier ligt het hart van de ylang ylang-olie-industrie. Op de Comoren is er door deze industrie sprake van veel boskap. Daarbij zijn plaatselijke destilleerders verdwenen: zij verbrandden het hardhout als brandstof, waarbij de olie werd geëxtraheerd. Door boskap verdwijnen grote stukken bos voor plantages met canaga odorata-bomen. Het is een lastige opgave een goede oplossing voor dit probleem te vinden.

Vanilline

Nee, niet vanille, maar vanilline. Omdat vanille schaars is, wordt er gezocht naar alternatieven die het ingrediënt kunnen vervangen. Als je vanille voorzichtig behandelt tijdens het verbouwen, kunnen er zoete, witte kristallen op de huid van de vanilleboon verschijnen: vanilline. Dit betekent dat de vanille van hoge kwaliteit is. Vanilline kan ook van andere natuurlijke of zelfs synthetische ingrediënten worden gemaakt. Soms wordt uit de pulp van de vanilleboom vanilline getrokken. Dat verklaart waarom oude boeken zoet ruiken als je erdoorheen bladert. Er is een eigen industrie rond vanilline, die het goedkoop maakt noten van vanille aan smaakstoffen en parfums toe te voegen.

Methyl ionone

Soms is de natuur de handigste parfumeur te slim af, zeker als het om viooltjes gaat. De zoete geur van viool kan op geen enkele andere manier worden verkregen. Maar de chemische stof alpha-isomethyl ionone (of methyl ionone) lijkt er het meest op. Het is een kleurloze stof met een fijne, houtige en bloemige geur, die doet denken aan viool en iris.

Alpha-isomethyl ionone is een veilig, synthetisch ingrediënt dat je in veel cosmetica en geuren vindt. Het imiteert de geur van viool. Iononen werden in 1893 door Tiemann ontdekt. Het veranderde de wereld van parfums: er waren opeens alternatieven voor zeldzame, dure en vluchtige geuren. Stoffen als alpha-isomethyl ionene worden gebruikt in wasmiddelen en parfums.

Synthetische musk

Bij een geur denk je misschien niet meteen aan geslachtsklieren. Maar vroeger haalde men uit deze klieren van muskusherten de sterk ruikende musk. De dieren werden gedood, waarna men de klieren uit hun achterste verwijderde. Gelukkig kunnen we de veelgebruikte geur tegenwoordig in het lab namaken.

Helaas blijkt sommige synthetische musk schadelijk te zijn voor het milieu: de chemische stoffen hopen zich op in rivieren en meren. Lush kiest zijn synthetische stoffen zorgvuldig uit om te kunnen garanderen dat ze veilig zijn en geen negatieve gevolgen hebben voor ecosystemen, dieren of mensen.

Lees meer:

 

Lees alle Lush nieuwtjes in onze nieuwsbrief! Geef je nu op en mis niets!

Opmerkingen (0)
0 opmerkingen