IN DE HOOFDROL

Waarom is plastic een probleem?

Het was een van dé uitvindingen van de vorige eeuw: plastic. Sindsdien gebruiken we dit bijna onverwoestbare materiaal voor elk product dat je kunt bedenken. In 2016 steeg de Europese plasticproductie in één jaar dan ook tot wel 60 miljoen ton plastic. Maar het grote succes van plastic heeft een donkere kant: het is enorm schadelijk voor het milieu. Hoe komt dat?

Wat is er zo verkeerd aan plastic?

Plastic is haast onverwoestbaar; het duurt honderden jaren voor het is afgebroken. Hierdoor komen we er maar moeilijk vanaf. Wetenschappers schatten dat 15 tot 40% van het plasticafval in zee terechtkomt: zo’n 8 miljard kilo. Al die verschillende soorten komen terecht op een grote, drijvende vuilnisbelt: de plasticsoep. Wanneer plastic afbreekt, valt het uit elkaar in kleinere stukjes en kan het giftige stoffen afscheiden. Dieren kunnen de stukjes plastic aanzien voor voedsel: vogels, zeedieren en zelfs plankton krijgen de microscopisch kleine plastic stukjes binnen en uiteindelijk kunnen deze giftige stukjes ook in onze voedselketen terechtkomen.

Is plastic ook gevaarlijk voor de mens?

Er zijn enkele onderzoeksresultaten die erop wijzen dat plastic ook schadelijk is voor de mens. Zo speurde de Nederlandse kinderarts prof. Sauer in 2004 naar zes gevaarlijke stoffen in een aantal bloedmonsters: in elk monster werden meerdere van deze stoffen gevonden. Wetenschapper Anna Cummins van het American 5 Gyres Institute onderzocht op haar beurt haar eigen bloed en vond tot haar schrik sporen van giftige stoffen die zich aan plastic hechten.

Hoe schadelijk plastic precies voor ons is, is nog niet concreet vastgesteld. Ongeveer 1000 artsen en wetenschappers die zich hebben aangesloten bij Surfing Medicine International roepen dat er dringend meer onderzoek nodig is. Oogspecialist en bestuurslid Ognjen Markovic: “Sinds het einde van de vorig eeuw stapelen de aanwijzingen over het verband tussen plastic en gezondheidsrisico’s zich op. Ze wijzen op een verhoogde kans op kanker, verstoring van de hormoonhuishouding, geboorteafwijkingen, obesitas en een falend immuunsysteem. Daarom slaan we nu alarm: we kunnen niet langer wachten.”

In samenwerking met andere organisaties zond de Plastic Soup Foundation in 2016 daarom een SOS uit voor meer onderzoek. De strijd tegen plastic is nog altijd gaande: dit jaar voert de stichting samen met Lush een campagne over plastic, voornamelijk single-use plastics, voor meer bewustwording en om het verbruik ervan terug te dringen.

Recyclen is niet genoeg

Dat we in Nederland veel plastic inzamelen en recyclen is een goede zaak, maar het is niet genoeg voor milieuwinst. Op dit moment is er een overschot aan ingezameld plastic: verwerkers kunnen al het plasticafval niet aan. China (voorheen een grote verwerker van Europees plasticafval) heeft sinds 1 januari 2018 zelfs een importverbod ingesteld op plasticafval. Het plastic dat nu al wordt ingezameld is bovendien van matige tot slechte kwaliteit en daardoor beperkt bruikbaar, vooral ook door de toevoeging van folies. De meest effectieve manier om plasticafval tegen te gaan, is door het gebruik ervan te reduceren. Gelukkig is dit in het geval van plastic tasjes, flesjes en rietjes niet al te ingewikkeld. Er bestaan genoeg alternatieven die ook nog eens kostenbesparend zijn.

Is bioplastic een goed alternatief?

Kort gezegd: nee. Dat geldt zowel voor bioplastic als biologisch afbreekbaar plastic.

Bioplastic bestaat voor een deel uit natuurlijke materialen, zoals suikerriet of zetmaal. De overige materialen hebben dezelfde kenmerken als gewoon plastic en zijn dus niet biologisch afbreekbaar.

Biologische groenten en fruit in supermarkten worden vaak verpakt in biologisch afbreekbaar (composteerbaar) plastic. Je herkent het aan het logo van een kiemplantje. Maar hier hangen wel een aantal voorwaarden aan: in een industriële compostinstallatie waar de temperatuur oploopt tot 65 graden Celsius moet biologisch afbreekbaar plastic binnen zeven weken volledig zijn afgebroken. Bacteriën breken het plastic af tot er natuurlijke stoffen overblijven.

Thuis zijn deze omstandigheden er niet: op een eigen composthoop kan het afbraakproces wel twee jaar duren. Op zee zijn de benodigde factoren ook amper aanwezig: een lage temperatuur en de afwezigheid van de juiste bacteriën leiden ertoe dat het composteerbare plastic helemaal niet wordt afgebroken. Dieren die dit plastic inslikken of erin verstrikt raken, ondergaan hetzelfde lot als bij gewoon plastic. In hun magen duurt het afbraakproces te lang, waardoor de zeedieren geen kans op overleven hebben. Onderzoek naar zeeschildpadden toonde aan dat biologisch afbreekbaar plastic in zee net zo gevaarlijk is als gewoon plastic.

Wat zijn wél goede alternatieven voor plastic?

Kies in plaats van plastic glas of karton: deze materialen zijn vele malen beter te recyclen. Op dit moment is er namelijk zelfs een overschot aan ingezameld plastic: verwerkers kunnen al het plasticafval niet aan. De verschillende soorten plastic zorgen er daarnaast voor dat recyclen een intensieve en kostbare zaak is. Gebruik in het geval van single-use plastics (plastics die je maar één keer gebruikt voor je ze weggooit) herbruikbare spullen als flessen van roestvrij staal, katoenen of linnen tasjes en rietjes gemaakt van papier of bamboe.

Komen we ooit van plastic af?

Plastic zal nooit echt verdwijnen: het wordt afgebroken tot steeds kleiner en kleinere stukjes. Daarom moeten we overstappen op goede alternatieven. In het geval van single-use plastics zijn er genoeg andere materialen voorhanden waarmee we het gebruik van dit soort plastic voorgoed kunnen verbannen.

Samen kunnen we iets aan het plasticprobleem doen. Wat doe jij om single-use plastic te vermijden? Doe de belofte en #RefuseSingleUse.

 

Lees alle Lush nieuwtjes in onze nieuwsbrief! Geef je nu op en mis niets!

Lees meer:

Foto: Plastic Soup Foundation

Opmerkingen (0)
0 opmerkingen